Di tích Lịch sử cách mạng Sự kiện thảm sát làng Thạnh Đức tọa lạc tại thôn Thiện Đức, xã Thuận Nam, tỉnh Khánh Hòa.

Làng Thạnh Đức khởi đầu từ một ngôi làng nhỏ thuộc vùng Tự Quyết cũ (gồm 3 làng Bình Chánh, Thái Định và Thạnh Đức) ở phía Nam sông Lu. Trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp, Thạnh Đức là một trong những cơ sở cách mạng quan trọng của Khu III hành chính lúc bấy giờ, đóng vai trò là "đầu mối liên lạc" quan trọng cho Chiến khu 7. Phong trào cách mạng nơi đây phát triển rất mạnh mẽ: nhà nào cũng có hầm bí mật, thôn nào cũng tổ chức lực lượng dân quân, du kích canh gác và báo động. 

Do đó, làng Thạnh Đức cũng trở thành mục tiêu của quân Pháp nhằm nhổ bỏ các căn cứ kháng chiến của ta. Khoảng 3 giờ chiều một ngày tháng 4 năm 1947 (ngày 10 tháng 4 Âm lịch năm Đinh Hợi), thực dân Pháp từ đồn Hòa Trinh đã huy động lực lượng cùng xe cơ giới ồ ạt kéo lên bao vây, cướp phá và tàn sát dân làng Thạnh Đức. Quân địch điên cuồng xả súng vào đám đông, hãm hiếp phụ nữ và châm lửa đốt cháy hơn 42 nóc nhà. Trận thảm sát đẫm máu đã tước đi sinh mạng của 94 người dân vô tội, để lại cảnh tang thương hiu quạnh với xóm làng tan nát và ngõ xóm nhuốm máu người dân vô tội. Biến đau thương thành hành động, tội ác dã man đó không đè bẹp được tinh thần cách mạng mà càng làm bùng lên ngọn lửa căm thù, thôi thúc Nhân dân Thạnh Đức cùng các vùng lân cận kiên cường bám trụ, tiếp tục tham gia kháng chiến cho đến ngày thắng lợi cuối cùng. 

Di tích Lịch sử cách mạng Sự kiện thảm sát làng Thạnh Đức năm 1947

Để khắc ghi công ơn và tưởng nhớ những đồng bào đã ngã xuống tại đây, sau ngày Giải phóng, Nhà bia tưởng niệm đã được cho xây dựng ngày 10/4/1996, đến năm 2006, các công trình phụ trợ như mái che bảo vệ Bia và Nhà tưởng niệm tiếp tục được tôn tạo, hoàn thiện để tưởng niệm đồng bào. Hàng năm, vào các dịp lễ lớn của đất nước như Tết Nguyên đán, ngày Giải phóng tỉnh Ninh Thuận (cũ) (16/4), ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7) và đặc biệt là ngày kỷ niệm thảm sát (10/4 Âm lịch), chính quyền và Nhân dân địa phương đều tổ chức lễ dâng hương, tưởng niệm tại di tích.

Ghi nhận ý nghĩa lịch sử to lớn cùng tinh thần đấu tranh kiên trung của quân và dân địa phương, ngày 07 tháng 5 năm 2020, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Ninh Thuận (cũ) đã ban hành Quyết định số 654/QĐ-UBND, xếp hạng Sự kiện thảm sát làng Thạnh Đức, năm 1947 là Di tích Lịch sử cách mạng cấp tỉnh. Việc xếp hạng di tích cấp tỉnh góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, lòng tự hào dân tộc cho các thế hệ hôm nay và mai sau./.

Đổng Thành Danh